Dwaalkruis was de eerste tentoonstelling in een serie van drie tentoonstellingen waarbij ik samen met Sandra van den Beuken en stichting The Butterfly House curatoren uitnodig om te reflecteren op het landschap rondom ons veld in Bunde. Dit doen wij vanuit het project Boeren voor de Natuur. Het eerste jaar nodigden we daar Lieneke Hulshof voor uit en het tweede jaar werkten we samen met het Bonnefantenmuseum en de junior curator van het museum Celien Govaerts.
Tekst Lieneke Hulshof, introductie wandeltentoonstelling gids Dwaalkruis:
“81% van de Nederlanders maakt zich zorgen over het Nederlandse landschap. Door intensieve landbouw en industrialisatie is de kwaliteit van de natuur de afgelopen decennia drastisch gedaald. Ik voel mij vaak eenzaam als ik weer nauwelijks vlinders heb gezien in de zomer of wanneer ik opmerk dat de rustige landwegen uit mijn kindertijd inmiddels drukbezette autowegen zijn geworden.
Terwijl 81% van het land min of meer dezelfde zorgen draagt. Naast dat besef, is het voor mij ook zinvol om te kijken naar de geschiedenis van een boerenlandschap. In de verhalen en gebruiken die daarin naar boven komen, valt een omgang met de grond te vinden die anders is dan nu. En daarmee op zijn minst verfrissend.
Toen ik werd uitgenodigd door Stefan en Sandra om een tentoonstelling te maken in het landschap van Bunde, ben ik eerst naar die geschiedenis gaan kijken. Het viel mij op dat er zowel veel katholieke gebruiken te vinden zijn rondom Bunde, in de vorm van wegkruisen/kapellen als meer spirituele zoals het kroedwusj kruidenbosje.
Wanneer er anno 2024 gesproken wordt over het Nederlandse platteland, gaat het vaak over productie en opbrengst. Het raakt mij dat er van oudsher een zachtere omgang bestaat met het boerenlandschap. Dwalen raakt aan het idee van wandelen en tegelijkertijd is het ‘dwaalkruis’ een type wegkruis. Dwaalkruisen werden geplaatst in Zuid-Limburg op eenzame vlakten en moerasgebieden als wegwijzer zodat men niet verdwaalde.
De tentoonstelling ‘Dwaalkruis’ neemt dit dwalen als uitgangspunt. Allereerst worden bezoekers uitgenodigd om een route in het landschap van Bunde te lopen. Dit is een uniek stuk landschap door de bijzondere flora en fauna in onder andere het Bunderbos maar ook hier is natuurafbraak op te merken. Ik nodigde zeven kunstenaars uit om diezelfde route te wandelen. Zij kozen allemaal een specifieke plek in het landschap die als inspiratie diende voor een nieuw kunstwerk in A3-formaat. Deze punten zijn gemarkeerd in dit boekje met aanvullende informatie.
Aan het einde van de route, in de boerenschuur waar de route ook is gestart, kunnen de fysieke kunstwerken bekeken worden. Alle kunstenaars hebben met hun eerdere werk laten zien raakvlakken te hebben met de thematiek uit de tentoonstelling. Toch gaat deze tentoonstelling niet enkel over wegkruisen of het bosje kroedwusj. Het zijn zeven brillen waarmee het landschap met een zachte blik bekeken kan worden en die, voor mij in ieder geval, indruisen tegen het gevoel van eenzaamheid. De deelnemende kunstenaars hebben zich laten inspireren door het Limburgse cultuurlandschap rondom Bunde en de spiritualiteit en religie die hier van oudsher aan verbonden zijn. Door in de voetstappen van de kunstenaars te treden tijdens deze wandeltentoonstelling worden de verhalen, rituelen en de interpretaties van het landschap door de kunstenaars zichtbaar gemaakt.”
Foto’s van de wandeltentoonstelling en de wandelgids met achtergrondinformatie over de kunstwerken van de deelnemende kunstenaars: Alaa Abu Asad, Zakia el Abodi, Daan Couzijn, Tom Hallet, Pleun Moons, Denys Shantar en Müge Yilmaz.
Foto’s: Moniek Wegdam
